Për fat të keq, nuk janë të rralla lajmet e kronikat që tregojnë rastet e abuzimeve seksuale brenda familjes, rastet e incesteve e përdhunimeve. Jo vetëm që po bëhen shumë flagrante, por dëshmojnë për një historik abuzimesh, i cili ka vazhduar me vite. Profesionistët e shëndetit mendor, personat përgjegjës për mirërritjen, kujdesin dhe ruajtjen e të drejtave të fëmijëve, ligjvënësit dhe ligjzbatuesit gjenden përballë dilemave të vështira që këto raste paraqesin.
Si është e mundur që shoqëria shqiptare, një predikuese aq e devotshme e moralit të ketë raste të tilla shpërfytyrimesh dhe abuzimesh? Nëse do t’i bëjmë një analizë të shkurtër të shkaqeve psikologjike të kësaj dukurie të shëmtuar, ndër të parët faktorë do të renditen frustrimi dhe trysnia e madhe sociale që vjen pikërisht nga vetë sistemi vleror. Në një shoqëri ku mbizotërojnë vlerat kolektiviste, pra ku sjellja e individit është vazhdimisht nën mbikqyrjen e rrethit të tij social e familjar dhe kur kjo sjellje bëhet objekt bisedash e komentesh, natyrisht që çdokush duke u ndjerë i vëzhguar do të kontrollojë dhe monitorojë veprimet e veta. Pra, është fjala për lirinë e veprimit dhe gradët e lirisë, sa më e ndrydhur të jetë kjo liri, aq më shumë devijime, deformime dhe shpërfytyrime të tilla do të ketë. Sa më shumë rëndësi t’i jepet fasadës e sipërfaqes, aq më shumë fenomene negative do të hasen. Kur njeriu kufizohet e nuk gjen mënyrat normale e të mirëpranuara nga shoqëria për të shprehur impulset dhe instinktet e veta, nëpërmjet një mekanizmi zëvendësimi, do t’i shprehë këto impulse në forma të tjetërsuara, si incesti e abuzimet seksuale me të mitur. Sipas kësaj pikëpamjeje, mund të arrihet në përfundimin se fenomene të tilla me pasoja aq të rënda e aftagjata në jetën e fëmijës i cili është viktimë e abuzimit, mund të kenë ekzistuar kurdoherë, por janë mbajtur të fshehura dhe zëri i së vërtetës nuk ka arritur të kalojë pragun e shtëpisë. Diçka tjetër që vihet re shpesh në kulturën tonë, nisur nga frika e gjykimit dhe paragjykimeve, është se në shumicën dërrmuese të rasteve, abuzimet mbeten të pazbuluara dhe të paraportuara, që do të thotë se një fëmijë i abuzuar seksualisht, nuk arrin të denoncojë abuzimin dhe të kërkojë ndihmë. Përveç faktorit kulturor, kjo ndodh edhe prej natyrës së abuzimit dhe mosfunksionimit të plotë të strukturave përkatëse që duhet të jenë në mbrojtje të fëmijës. Ndërkohë që legjislacioni përfshin një dënim me burgim prej shumë pak vitesh për përdhunuesin, askush nuk e di sesi i zgjidh drejtësia këto raste dhe se çfarë bëhet me këta fëmijë që kanë pësuar një abuzim të tillë. Kur abuzimi vjen nga njëri prind (rastet që raportohen janë ato të babait abuzues kundrejt fëmijës së gjinisë vajzë), fëmija e ka shumë të vështirë të arrijë të kërkojë ndihmë, duke qenë se e keqja i vjen pikërisht nga figura që për të duhet të përfaqësonte përkujdesjen dhe autoritetin. Profili i abuzuesit jo rrallëherë paraqet probleme psikologjike apo patologji, që lidhen me personalitete të shumëfishta, agresivitet, personalitet manipulues, përfshirë dhe të qënit vetë viktima që kanë vuajtur prej të njëjtit abuzim në fëmijëri.
Ndërsa bëhet bujë nëpër media dhe lajmi përhapet duke shkaktuar keqardhje, habi e neveri për ngjarjen, kjo e fundit mbetet në harresë derisa një tjetër lajm i tillë shfaqet në titujt e gazetave apo televizioneve. Ajo që duhet të bëjmë të gjithë si pjesë e shoqërisë, është të jemi më vigjilentë mbi simptomat që ka një fëmijë i abuzuar, më të ndërgjegjshëm mbi rëndësinë e pasojave, më të guximshëm për të raportuar në rastet që mund t’i kemi të njohura dhe padyshim, më të ndjeshëm ndaj të drejtave të fëmijëve.
LORELA GARULI
PSIKOLOGE
