Diabeti lidhet me rritjen e nivelit të sheqerit në gjak, shkakton çrregullime të metabolizmit, karbohidrateve, yndyrave dhe proteinave. Ai hyn në kategorinë e sëmundjeve kronike dhe prek të gjitha grupmoshat. Për këtë sëmundje nuk ka mjekim shërues, por vetëm trajtim për ta mbajtur nën kontroll ecurinë dhe ndërlikimet e saj.
Etleva Gjoshe, mjeke endokrinologe, sheh si shkaktarët kryesor kequshqyerjen dhe një stil jete të ç’organizuar.
Si dhe sa ndikon ushqimi te një person që vuan nga diabeti?
Në të vërtetë regjimi i një personi me diabet nuk ndryshon shumë nga rekomandimet për një ushqyerje korrekte të personave të shëndetshëm: me shumë drithëra, zarzavate, fruta, me pak ushqime të pasura në yndyrë dhe rrallë sasi të vogla ëmbëlsirash.
Cilat janë ushqimet që mund dhe duhet të konsumojë një diabetik?
Prodhimet e qumështit duhen konsumuar çdo ditë, por të zgjidhen me pak yndyrë dhe pak kripë. Drithërat integrale duhet të jenë pjesë e menusë ditore, si: tërshëra, gruri etj.
Cilat janë produktet që kategorikisht duhet t’u thotë jo, dikush që vuan nga diabeti?
Vetëm DUHANI është kategorikisht i ndaluar.
Çfarë lejohet të konsumojë, por me masë?
Mishi dhe nënproduktet e tij duhen konsumuar rrallë. Diabeti quhet ndryshe dhe sëmundje kardiovaskulare për këtë arsye kontrolli i nivelit të yndyrave, është po aq i rëndësishëm, sa dhe kontrolli i glicemisë.
Frutat gjithashtu duhet të konsumohen me masë. Disa prej tyre kanë përqindje më të lartë karbohidratesh, e disa të tjera përqindje më të ulët, por jo diferencë të ndjeshme. Tregoni kujdes, jo më shumë se 2-3 fruta në ditë.
Frutat e thata, si: arrat, fistiqet dhe bajamet ulin rrezikun kardiovaskular ndaj rekomandohet të jenë pjesë e dietës, por me masë. Tregoni kujdes me konsumin e kripës, duhet të jetë në sasi të reduktuar.
Një diabetik në supermarket, çfarë duhet të ketë parasysh për të mos rënë pre e ushqimeve të gabuara? Cilat janë raftet që duhet të injorojë?
Edhe pse disa produkte kanë reklamën “pa sheqer” nuk jemi të sigurt për komponentët e tjerë të shtuar, ndaj në supermarket duhet shkuar duke patur parasysh porositë e mësipërme. Duhen evituar dyqanet e ëmbëlsirave dhe brumërave.
Pijet që duhet/s’duhet të konsumojë me masë një diabetik?
Uji dhe çaji (i pa ëmbëlsuar) rekomandohen. Nuk ka kufizim për kafen apo një gotë verë (mundësisht të kuqe). Nuk duhen konsumuar pijet alkoolike të ëmbla.
Për arsye të ndryshme një diabetiku i qëllon të hajë shpesh jashtë. T’i hedhë një sy menusë apo të porosisë ushqimet e përhershme?
Nuk ka vështirësi në zgjedhje. Peshku, pula, mishi të shoqëruara me sallatë apo zarzavate janë zgjedhje komode.
Produkte të gatshme apo gatime shtëpie?
Gatime shtëpie. Produktet e gatshme janë vetëm përjashtime.
Një dietë shembull për një diabetik, çfarë duhet të përmbajë në vaktet kryesore?
Nuk ka një dietë tipike, pasi duhet të theksojmë se bëhet fjalë për një ushqyerje korrekte si pjesa tjetër e familjes. Rëndësi ka ndryshimi i qëndrimit ndaj ushqimit (ta shohim si pjesë të rëndësishme të terapisë, por dhe të të ndjerit mirë, sidomos për personat që e shijojnë ushqimin apo gatimin).
Cilat janë oraret më të përshtatshme për të konsumuar vaktet kryesore për një diabetik? A rekomandohen vaktet e ndërmjetme?
Mëngjesi është pjesë e rëndësishme në organizimin e vakteve ditore. Dreka preferohet të konsumohet në intervalin midis orës 12.00 -14.00. Vaktet e ndërmjetme nuk janë të detyrueshme (sidomos te pacientët që ndjekin vetëm dietën ushqimore dhe nuk marrin mjekim për diabetin), por në varësi të aktivitetit ditor të pacientit, ai mund të konsumojë diçka midis vakteve (fruta, fruta të thata etj).
Si ndikon aktiviteti fizik për të mbajtur nën kontroll vlerat e sheqerit në gjak?
Aktiviteti fizik është pjesë e rëndësishme, pas dietës (madje edhe para medikamenteve). Rekomandohet kryesisht ecja, pasi nuk ka kundërindikacion, por në funksion të gjendjes së përgjithshme të pacientit (nëse nuk ka sëmundje të tjera shoqëruese), çdo lloj aktiviteti fizik apo sporti është i dobishëm.
Çfarë duhet të ketë parasysh një femër shtatzënë, së cilës i shfaqen shenja të diabetit?
Rekomandimet lidhur me dietën janë të njëjtat, por te femrat shtatzënë ndjekja e këshillave është e detyrueshme. Kontrolli i glicemisë është më strikt, me vlera të normales më të ulëta se një femër që nuk është shtatzënë.
Jemi në prag festash, çfarë të konsumohet dhe çfarë jo nga tavolina festive?
Festat nuk duhet të bëhen shkak “mërzie” apo të të ndjerit keq, mjafton të jenë të vëmendshëm në zgjedhjen e asortimenteve dhe sasisë. Kujdes me vizitat që shkëmbejmë në këto ditë festive. Ne si popull na vjen zor të refuzojmë, por dhe zemërohemi kur miqtë refuzojnë, kjo është një arsye më tepër në çrregullimin e vlerave të glicemisë këto ditë festash./revistawho.com
