Kur mendojmë për Ditën e Shën Valentinit, imazhet e luleve, çokollatave dhe romancës vijnë natyrshëm në mendje. Por dikur, kjo festë nuk kishte asnjë lidhje me dashurinë – përkundrazi, ajo ishte e mbushur me sakrifica, rituale të çuditshme dhe praktika të dhunshme.
Nga një ritual pagan në një festë dashurie
Origjina e vërtetë e Shën Valentinit daton në Romën e lashtë, ku midis 13 dhe 15 shkurtit zhvillohej festa e Lupercalia. Sipas burimeve historike, kjo ishte një ceremoni pagane e lidhur me pjellorinë dhe nderonte Lupa-n, ujkonjën që ushqeu dhe rriti Romulin dhe Remin, themeluesit legjendarë të Romës. Gjithashtu, festivalit i atribuohej edhe Lupercusit, perëndisë romake të pjellorisë.
Një nga aspektet më të pazakonta të kësaj feste ishte sakrifikimi i kafshëve, kryesisht dhive dhe qenve. Pasi kafshët flijoheshin, meshkujt vraponin nëpër qytet – shpeshherë të zhveshur ose gjysmë të zhveshur – dhe godisnin gratë me lëkurat e kafshëve të sapongordhura. Besohej se kjo praktikë do t’i ndihmonte gratë të bëheshin më pjellore. Më pas, emrat e grave vendoseshin në një enë dhe burrat zgjidhnin në mënyrë të rastësishme një partnere për pjesën e mbetur të festivalit.
Si u shndërrua në një ditë dashurie?
Në shekullin e V, Papa Gelasius vendosi të zhdukte këtë ritual pagan duke e bashkuar me festën e Shën Valentinit. Megjithatë, vetëm në shekujt XIV-XV, poetë si Geoffrey Chaucer dhe William Shakespeare e lidhën festën me dashurinë romantike. Gjatë Mesjetës, filloi tradita e shkëmbimit të letrave dhe dhuratave mes të dashuruarve, një zakon që u përhap me shpejtësi në Evropë.
Në fillim të shekullit XX, Shën Valentini mori një dimension komercial kur kompania Hallmark nisi prodhimin masiv të kartolinave për këtë festë. Që nga ai moment, dita e dashurisë u bë një fenomen global, i dominuar nga dhuratat dhe marketingu.
Kush ishte Shën Valentini?
Pavarësisht se festa mban emrin e tij, ka disa figura historike që mund të kenë qenë Shën Valentini i vërtetë. Një nga legjendat më të njohura flet për një prift të quajtur Valentini i Romës, i cili martonte fshehurazi çiftet e reja kundër urdhrit të perandorit Klaudius II. Për këtë arsye, ai u arrestua dhe u ekzekutua. Një tjetër version flet për Shën Valentinin e Ternit, një peshkop që gjithashtu u ekzekutua për sfidimin e perandorit.
Një histori e njohur thotë se, para se të ekzekutohej, Shën Valentini i dërgoi një letër një vajze, ku nënshkroi me fjalët “Nga Valentini yt” – një shprehje që u bë pjesë e traditës romantike të kësaj feste.
Nga një ritual pagan në një festë komerciale, historia e Shën Valentinit ka kaluar nëpër shekuj duke ndryshuar formë dhe kuptim, por një gjë mbetet e sigurt: ajo nuk ka qenë gjithmonë një ditë kushtuar vetëm dashurisë dhe romancës.
