Çdo vit, më 1 maj, qytetet në mbarë botën mbushen me pankarta, marshime dhe thirrje për të drejtat e punëtorëve. Por si nisi kjo ditë që sot e njohim si Dita Ndërkombëtare e Punëtorëve?
Historia e saj rrënjoset thellë në fundin e shekullit të 19-të, në një epokë kur puna e rëndë, orët e gjata dhe mungesa e të drejtave ishin realitet i përditshëm për miliona njerëz. Ishte viti 1856 kur minatorët australianë të gurëve dolën për herë të parë në një protestë masive, duke kërkuar kushte më të mira dhe orar të arsyeshëm pune. Ajo që nisi si një protestë e izoluar në Australi, do të fitonte përkrahje ndërkombëtare dhe do të shndërrohej në një lëvizje globale.
Një nga momentet më të rëndësishme ndodhi në Çikago, në maj të vitit 1886. Në një kohë kur punëtorët punonin deri në 16 orë në ditë, mbi 200,000 vetë dolën në rrugë për të kërkuar një ditë pune tetë orëshe. Protesta përfundoi tragjikisht me shpërthimin e një bombe në sheshin “Haymarket”, ku humbën jetën policë dhe aktivistë. Kjo ngjarje u bë simbol i sakrificës së punëtorëve dhe u njoh më pas si “Revolta e Haymarket”.
Në mesin e kësaj lëvizjeje, një thënie mbeti në histori. August Spies, një nga organizatorët që u ekzekutua pas protestës, tha:
“Do të vijë një kohë kur heshtja jonë do të jetë më e fuqishme se zëri që ju po mbytni sot.”
Tre vjet pas ngjarjeve të Çikagos, në Paris, Kongresi Socialist Ndërkombëtar vendosi që 1 maji të shpallej si dita zyrtare e solidaritetit ndërkombëtar të punëtorëve. Që nga ajo kohë, më shumë se 80 vende e njohin këtë ditë si një moment për të kujtuar betejat e së shkuarës dhe për të kërkuar të drejta më të drejta në të ardhmen.
Nga Australia në SHBA, e deri në Indi, Kubë, Kinë dhe Shqipëri, 1 Maji mbetet një kujtesë se asnjë e drejtë nuk është fituar pa zë, pa mundim dhe pa sakrificë.
