Një histori mbresëlënëse po frymëzon miliona çifte në botë: pas 18 vitesh përpjekjesh të pasuksesshme për të pasur një fëmijë, një çift, që ka zgjedhur të mbetet anonim, është në pritje të fëmijës së tyre të parë – dhe kjo falë teknologjisë më të fundit të inteligjencës artificiale.
Pavarësisht dhjetëra procedurave IVF në klinika të specializuara në mbarë botën, çdo tentativë rezultonte e dështuar për shkak të një diagnoze të rrallë, të njohur si azoospermi – mungesa e plotë e spermës në ejakulatën mashkullore. Edhe pas ekzaminimeve të imtësishme me mikroskop, rezultatet ishin gjithmonë të njëjta: asnjë spermë e gjallë nuk gjendej.
Duke mos pasur më shumë mundësi në horizont, ata vendosën të provojnë diçka ndryshe. Zgjidhja erdhi nga Columbia University Fertility Center, ku po zhvillohej një teknologji e re premtuese e quajtur STAR – një sistem i avancuar që përdor inteligjencën artificiale për të identifikuar spermatozoidët e “padukshëm”.
Pas analizimit të mostrës së burrit përmes STAR, AI-ja zbuloi tre spermatozoidë të gjallë, të mjaftueshëm për të realizuar një procedurë IVF të suksesshme. Kështu, pas pothuajse dy dekadash, gruaja më në fund mbeti shtatzënë.
“M’u deshën dy ditë për ta besuar që isha vërtet shtatzënë,” tha ajo për BBC. “Çdo mëngjes zgjohem dhe më duket sikur është një ëndërr.”
Sistemi STAR (Sperm Tracking and Recovery) përdor kamera me shpejtësi të lartë dhe teknologji imazherike të avancuar për të skanuar me efikasitet miliona qeliza në një kohë shumë të shkurtër. Ndryshe nga metodat tradicionale, nuk ka nevojë për rreze lazer apo ngjyrosje që mund të dëmtojnë qelizat.
“Teknikët tanë kërkuan për dy ditë dhe nuk gjetën asgjë. STAR gjeti 44 spermë në një orë,” shpjegoi Dr. Zev Williams, drejtues i ekipit që zhvilloi këtë metodë. “Atëherë kuptuam që kishim diçka që do të ndryshonte lojën.”
Kjo teknologji shihet si revolucionare, veçanërisht për meshkujt me azoospermi, një gjendje që përfshin rreth 10% të rasteve të infertilitetit mashkullor. Deri më sot, zgjidhjet përfshinin ndërhyrje kirurgjikale të dhimbshme ose përdorimin e spermës së dhuruar.
“Është si të kërkosh një gjilpërë të humbur në mijëra kashtë, por ta gjesh në një orë – dhe pa dëmtuar asgjë,” shtoi Dr. Williams.
Për momentin, STAR është i disponueshëm vetëm në Columbia University Fertility Center dhe kostoja për procesin e identifikimit, izolimit dhe ngrirjes së spermës është rreth 3,000 dollarë. Megjithatë, objektivi i ekipit është që kjo teknologji të shpërndahet sa më gjerësisht në klinikat e fertilitetit anembanë botës.
Kjo histori është një kujtesë e fuqishme se si teknologjia po i shtyn kufijtë e mjekësisë riprodhuese dhe po rikthen shpresën për çifte që dikur e kishin humbur atë.
