Në Panairin e Librit 2025, që nis nesër më 12 nëntor në Pallatin e Kongreseve në Tiranë, nuk mund të mungojë një nga klasikët më të fuqishëm të letërsisë moderne: “Plaku dhe deti” (The Old Man and the Sea) i Ernest Hemingway, përkthyer në shqip nga Vedat Kokona. Me 98 faqe dhe një çmim prej 600 lekësh, ky roman i shkurtër por i thellë sjell një histori të përjetshme për luftën, durimin dhe krenarinë njerëzore.
Romani ndjek Santiagon, një peshkatar kuban të moshuar, i cili del i vetëm në det të hapur për të kapur “peshkun e madh” që do të vërtetojë vlerën e tij pas një periudhe të gjatë pa fat. Beteja e tij e heshtur me marlinin gjigant, detin dhe kufijtë e forcës njerëzore bëhet një alegori universale për forcën, durimin dhe qëndresën. Hemingway, me stilin e tij lakonik dhe të kthjellët, kap thelbin e jetës njerëzore dhe përballjen me fatin, duke e shndërruar këtë histori të thjeshtë peshkimi në një simbol të guximit dhe dinjitetit.
Kritika
- “Vepra më e arrirë e Hemingway-t. Çdo faqe e kësaj kryevepre të bukur është e përkryer; asgjë nuk mund të ishte shkruar më mirë.” – The Sunday Times
- “Një shembull i mrekullueshëm i artit të narrativës. Shkrimi është sa i thukët, po aq dhe i zhdërvjellët njëkohësisht, i ndërtuar me mjeshtëri, ashtu si filli me të cilin plaku luan me peshkun.” – The Guardian
- “Një histori e veçantë peshkimi… një përrallë mrekullie, rrëfyer me një besim kaq të fortë sa edhe lexuesi e beson.” – Kirkus Reviews
- “Koha do të tregojë se është vepra më e mirë që ka shkruar ndonjë shkrimtar i brezit të tij.” – William Faulkner
Për autorin
Ernest Hemingway (1899–1961) ishte një nga shkrimtarët më të rëndësishëm amerikanë të shekullit XX. I njohur për stilin e tij të thjeshtë dhe të fuqishëm, ai ndikoi thellë në prozën moderne. Përveç veprave të njohura si “Lamtumirë armë” dhe “Për kë bie kambana”, Hemingway fitoi Çmimin Pulitzer për “Plakun dhe deti” në 1953 dhe më pas u nderua me Çmimin Nobel për Letërsinë në 1954.
“Plaku dhe deti” do të jetë pjesë e Panairit të Librit 2025 – një roman që rikthen në jetë betejën e përjetshme midis njeriut dhe natyrës, mes durimit, krenarisë dhe fuqisë së shpirtit njerëzor.
